Resmi Kontroller

ALO 174 Gıda Hattı Çalışmaları

ALO174 Gıda Hattı tüketicinin gıda güvenilirliğini ile ilgili her türlü ihbar ve şikâyette ilgili merciye kolay bir şekilde ulaşabilmesi, iletişimin tek merkezden yönlendirilmesi, tüketiciye en kısa zamanda dönüş yapılabilmesi ve sonucun takibi amacıyla 14 Şubat 2009' da faaliyete geçmiştir.

Tüketicilerin "gıda güvenilirliği" ile ilgili her türlü şikayet ve talebi, Türkiye'nin her yerinden çağrı merkezine bildirilmektedir. Bu çağrı merkezi tarafından alınan ihbar ve şikâyetler web tabanlı yazılımlar sayesinde içeriğine göre ya Bakanlığımıza ya da daha önce 81 ilde belirlenen temas noktalarına değerlendirilmek üzere iletilmektedir. Yapılan denetim ve değerlendirme sonucu yapılan işlemler ile ilgili bilgiler aynı web yazılımına kaydedilmektedir. Tüketiciler ya Alo174'ü tekrar arayarak ya da kendisine verilen başvuru numarası aracılığıyla www.alo174.gov.tr internet adresi üzerinden şikâyet ve talebinin sonucunu öğrenebilmektedirler.

Gelen başvurular en geç 15 gün içerisinde cevaplandırılmaktadır. Şikâyete konu olan ürünlerden numune alınması ve analiz yapılmasının gerekmesi durumunda 15 gün içerisinde bir ön bilgi verilerek süreç içerisinde yapılan işlemlerle ilgili bilgi güncellemesi yapılmaktadır.

Bu ihbar ve şikayetler, gıda kontrol mekanizmasına katkı sağlamakta olup gıda güvenilirliğinin sağlanmasında önemli unsurlardan bir tanesidir.

Alo Gıda 174 Hattına faaliyete geçtiği tarih olan 14.02.2009 tarihinden 02.01.2017 tarihine kadar vatandaşlarımız tarafından gerçekleştirilen 1.771.000 arama neticesinde 404.708 adedi gıda ihbar ve şikâyet kapsamında olduğu için kayıt altına alınmış ve bu başvuruların 402.070 adedi sonuçlandırılmıştır.

Alo 174 Hattına Nasıl Şikayet Başvurusunda Bulunulur?

Alo 174 Hattı 7/24 hizmet vermektedir. Şikayetler Alo 174 hattını arayarak, alo174@tarim.gov.tr adresine e-posta gönderilerek, Alo174 mobil uygulaması veya web adresi üzerinden canlı destek yoluyla oluşturulur. Alo174 Gıda hattına gıda güvenilirliği ile ilgili her türlü ihbar, şikayet ve bilgi alma başvuruları yapılabilir.

• İhbar; gıda ile ilgili mevzuata aykırı iş  yapan şahsı veya yapılan işi yetkili makama bildirmeyi,

• Şikayet;  tüketilen gıdalar  veya  gıda işletmeleri  ile ilgili yaşanan problemleri bildirmeyi,

• Bilgi Alma; gıdalarla ilgili öğrenmek istediği konular hakkında hizmet almayı ifade eder.

Şikayet kaydı oluşturabilmek için öncelikle; şikayet edilen işletmenin açık adresi, şikayet edilen işletmenin tabela  adı, şikayetin açık ve net ifade edilmesi gerekmektedir.

Tarafımıza ulaşan şikayetlerin sonuçlandırılma süresi; şikayetin risk durumuna ve şikayetin iletildiği il müdürlüğünün yoğunluğuna göre değişiklik göstermektedir. Bu süre Türkiye genelinde ortalama 15 gündür.

Tarafımıza ulaştırılan şikayetlerin takibi; şikayet sahibi tarafından Alo 174 hattı aranarak ya da T.C. Kimlik Numarası iletilerek www.alo174.gov.tr adresinden yapılmaktadır.

Şikayette bulunan başvuru sahibinin kimlik bilgilerini paylaşması gerekmektedir.

Şikayette bulunan başvuru sahibinin kimlik bilgileri üçüncü şahıslarla paylaşılmamaktadır.

Kamuoyu Duyuruları Çalışmaları

Bakanlık olarak ülkemizde; gıda güvenilirliğinin sağlanması, gıdalarda taklit ve tağşişin önüne geçilmesi, sağlığın korunması ve tüketicilerimizin aldatılmasının önlenmesi ile sektörde haksız rekabetin engellenmesi amacıyla gerek mevzuat yönüyle gerekse resmi kontrol uygulamalarımız yaptığımız yeniliklerle devam etmektedir.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 31inci maddesinin 6ıncı fıkrasında ve  17 Aralık 2011 tarih ve 28145 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan "Gıda ve Yemin Resmi Kontrolüne Dair Yönetmelik" in 8 inci maddesinde laboratuvar sonucu ile taklit ve tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları üreten/ithal eden firma ve ürün bilgileri ile kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firma ve ürün bilgilerinin Bakanlık resmi internet sitesinde Bakanlıkça kamuoyunun bilgisine sunabileceği hükmü bulunmaktadır.

Bu kapsamda resmi kontroller sonucunda:

1. Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıda ve yemi üreten/ithal eden firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarası.

2. Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarası." kamuoyuna açıklanmaktadır.

Bu hükümler doğrultusunda 2012 yılından itibaren dönem dönem Bakanlığımızın resmi internet sitesi olan www.tarim.gov.tr adresinden söz konusu firma ve ürünler ile ilgili kamuoyuna duyurular yapılmaktadır. Yapılan duyurular yukarıda belirtildiği üzere 2 farklı grupta gerçekleştirilmektedir.

Birinci grupta yer alan laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen ürünleri üreten firmalar hakkında 5996 sayılı Kanun kapsamında bu gün itibariyle 15.466 Türk Lirası idarî para cezası uygulanarak; bu ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmiştir.

İkinci grupta yer alan laboratuvar analizleri neticesinde kişilerin sağlığını tehlikeye düşürebilecek şekilde bozulmuş ve değiştirilmiş olduğu tespit edilen (içeriğinde ilaç etken maddesi bulunan) ürünleri üreten veya piyasaya arz edenler hakkında kamunun sağlığına karşı suçlar kapsamında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunularak, ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılmakta,  mülkiyeti kamuya geçirilmektedir.

2012-2016 yılları arasında değişik dönemlerde 19 defa kamuoyuna açıklama yapılmış olup toplamda  642 firmaya ait 1323 parti ürün tüketicinin bilgisine arz edilmiştir.

 Bakanlığımızca yapılan resmi kontrol ve denetim faaliyetleri içinde kamuoyu durularına konu uygunsuzlar çok düşük miktarlarda olmasına rağmen toplumun menfaati ve sağlığının korunması Kanunumuzda tüketicilere verişmiş bir hak olduğundan bu bilgilendirmeler büyük önem arz etmektedir.

 Kamuoyuna duyuru uygulamasının temel amacı tüketicinin sağlığı ve menfaatinin korunması ve sektörde haksız rekabetin önlenmesidir. Bu sayede Bakanlığımızın yürüttüğü resmi kontroller ve firmaların kendi otokontrol sistemi dışında tüketiciler aracılığıyla piyasa üzerinde bir denetim mekanizması oluşturulması ve "güvenilir gıda üretimi" nin teşvik edilmesi hedeflenmektedir. Ürün/firma bilgilerinin kamuoyuna duyurulması, tüketici tercihlerinin oluşmasında etkili olmaktadır.

GDO'ya Yönelik Resmi Kontrol Çalışmaları

ÜLKEMİZDE GDO MEVZUATI

  • GDO'lu ürünlerle ilgili işlemler; 26 Eylül 2010 tarihinde yürürlüğe giren "Biyogüvenlik Kanunu" ve yine aynı tarihte yürürlüğe giren "Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik" hükümlerine göre yürütülmektedir.
  • Biyogüvenlik Kanunu kapsamına giren ürünler ile ilgili olarak;
    • GDO ve ürünlerinin onay alınmaksızın piyasaya sürülmesi,
    • GDO ve ürünlerinin, Kurul kararlarına aykırı olarak kullanılması veya kullandırılması,
    • Genetiği değiştirilmiş bitki ve hayvanların üretimi,
    • GDO ve ürünlerinin Kurul tarafından piyasaya sürme kapsamında belirlenen amaç ve alan dışında kullanımı,
    • GDO ve ürünlerinin bebek mamaları ve bebek formülleri, devam mamaları ve devam formülleri ile bebek ve küçük çocuk ek besinlerinde kullanılması yasaktır.
  • Biyogüvenlik Kanunu kapsamında, GDO ve ürünleri ile ilgili yapılan başvuruların değerlendirilmesi ve GDO ile ilgili bazı görevlerin yürütülmesi için "Biyogüvenlik Kurulu" oluşturulmuştur. Biyogüvenlik Kurulu, GDO veya ürünlerine ilişkin yapılan bir başvuru hakkında bilimsel esaslara göre yapılan risk değerlendirmesi ve sosyo-ekonomik değerlendirme sonuçlarına göre karar vermektedir. Biyogüvenlik Kurulu tarafından bugüne kadar gıda amaçlı olarak onay verilmiş bir gen bulunmadığından GDO ve ürünlerinin gıda amaçlı olarak kullanılması yasak olup gıda amaçlı GDO'lu ürün ithaline de izin verilmemektedir.

    GIDALARA YÖNELİK YURTİÇİ GDO KONTROLLERİ
  • Bakanlığımız tarafından gıda güvenilirliğini sağlamak amacıyla GDO içermesi muhtemel gıdalara yönelik yurtiçi resmi kontrolleri etkin bir şekilde yürütülmektedir.
  • 2015 yılı içerisinde GDO aranması ile ilgili olarak 3 farklı kontrol planı bulunmakta olup, bu planlar;
  • Bebek Formülleri, Devam Formülleri, Bebek ve Küçük Çocuk Ek Gıdalarında GDO Miktar Tespiti
  • Mısır ve Bileşiminde Mısır Bulunan Ürünlerde GDO Miktar Tespiti
  • Soya ve Bileşiminde Soya Bulunan Ürünlerde GDO Miktar Tespiti
  1. Bu planların yanında şüphe, şikayet üzerine de resmi kontroller yürütülmektedir.

     

    GDO'LU GIDALARIN ETİKETLENMESİ
  •  "Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik" in "Gıdaların etiketlenmesi" başlıklı 18nci maddesinde Yönetmelik kapsamında yer alan gıdaların Bakanlık tarafından belirlenen eşik değerin (%0,9) üzerinde onaylanmış GDO'dan elde edilmiş olması veya onaylanmış GDO'dan elde edilmiş bileşen içermesi veya GDO içermesi veya GDO'dan oluşması durumunda Türk Gıda Kodeksinde yer alan gerekliliklere ilave olarak etiketlemenin nasıl yapılacağı ile ilgili hususlar yer almaktadır.
  • Ancak Biyogüvenlik Kurulu tarafından bugüne kadar gıda amaçlı olarak onay verilmiş bir gen bulunmadığından ve bu sebeple piyasada bulunan tüm gıdalar GDO'suz olduğundan gıdaların etiketlerinde GDO bulunmadığına dair bir ifadenin yer alması şu an için uygun görülmemektedir. 

     

    BİYOGÜVENLİK KANUNU GEREKLİLİKLERİNE UYMAYANLAR

    HAKKINDA YASAL SÜREÇ
  • Biyogüvenlik Kanunu'nun 15inci maddesi kapsamında sorumlular hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmakta ve ürünlerin piyasaya arzı engellenmektedir.
  • Savcılık kararı doğrultusunda 1-12 yıl arası hapis cezası, 200 bin Türk Lirasına kadar idari para cezası veya 10 bin güne kadar adli para cezası verilebilmektedir.
  •  

GIDALARDA GDO ANALİZLERİ

 

  • Bir ürünün GDO'lu olup olmadığı sadece laboratuvar analizleriyle anlaşılmaktadır.
  • GDO'ların analizi; genetik modifikasyon sonucu oluşan yeni molekülün (DNA, RNA veya protein) tespit edilmesi esasına dayanır.
  • GDO tarama ve miktar analizi yapabilen Bakanlığımızca yetkilendirilmiş  Kamu ve Özel  Laboratuvarlar bulunmaktadır.
  • Bakanlığımız GDO analizi yapan laboratuvarlar, uluslararası standartlarda çalışmakta olup, AB laboratuvarlarının analiz stratejisini uygulamaktadırlar.

     

Okul Sütü Çalışmaları

Coğrafi İşaretler ile İlgili Çalışmalar

Bakanlığımızın 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun Gıda Kodeksine ilişkin hükümlerinden 23 üncü maddesi ikinci fıkrası gereği “Gıda ve Tarım Ürünlerine Yönelik Coğrafi İşaretlerin Denetimi” konusunda görevi bulunmaktadır. Türk Patent Enstitüsü tarafından tescil edilen ürünlerle (tescil edilen ürünlere www.tpe.gov.tr adresinden ulaşılabilmektedir) ilgili gıda güvenilirliği ve izlenebilirlik kapsamında denetimlerimiz devam etmektedir.

Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi (GGBS) Çalışmaları

• Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi (GGBS), İnternet ortamında çalışan bir veri kayıt sistemidir.  

• GGBS, gıda/yem güvenilirliği ve kontrolünü sağlamaya ve vatandaşların güvenilir gıdaya ulaşmasını temine yardımcı olmak amacıyla tasarlanmıştır. Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatı ile yetki verilen özel laboratuvarlar tarafından 2011 yılından itibaren kullanılmaktadır.

• Ülke genelindeki tüm gıda ve yem işletmeleri, bu işletmelere yapılan denetimler, alınan numuneler, numunelerin analiz sonuçları, işletmelere uygulanan idari yaptırımlar, ithalat ve ihracat kayıtları vb. birçok veri kontrol görevlilerince sisteme girilerek merkezi bir yapıda GGBS’de kayıt altına alınmakta, derlenmekte ve ihtiyaca göre raporlanmaktadır.

Yıllık Denetim Programları

YILLIK GIDA KONTROL PLANLARI

Genel Müdürlüğümüze ulaşan şikâyet ve ihbarlar,  ihraç edilen ürünlere yönelik AB'den alınan bildirimler (RASSF) ve ortaya çıkan gelişmeler çerçevesinde, 81 İl Müdürlüğünün kendi bünyesinde yürüttüğü resmi kontrollere ek olarak, Bakanlığımızca merkezî ve bütüncül bir yaklaşımla, gıda maddesinin taşıdığı riskle orantılı, belirli ürün gruplarında, yıllık gıda kontrol planı hazırlanmakta ve uygulanmak üzere 81 İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü ile Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüklerine gönderilmektedir.

 

Resmi Veteriner Hekimler için Eğitim

Hayvansal gıdaların taşıdığı tehlikelerin; gıda kaynaklı hastalıkların yayılımı ve tüketicilerin sağlığı üzerine olumsuz etkileri bakımından ne kadar büyük önem taşıdığı günümüzde tartışılmaz, bilimsel bir gerçektir. Söz konusu tehlikeler konusunda hayvansal gıdalar içinde en riskli grubu şüphesiz et ve et ürünleri sınıfı oluşturmaktadır.
Hali hazırda, bilimsel kanıtlar ekseninde yapılan araştırma, tartışma ve değerlendirmeler neticesinde; WHO, OIE, FAO gibi tüm uluslararası kuruluşlar, tehlikelerin önlenerek hayvansal gıdaların güvenilirliğinin sağlanması için asıl yapılması gerekenin, tüm üretim zinciri boyunca önleyici tedbirlerin alınması ve gerekli kontrol faaliyetlerinin yürütülmesi gerektiği konusunda aynı kararları paylaşmaktadırlar. Bu kararlar ayrıca, Avrupa Birliği ve gelişmiş tüm ülkelerin gıda güvenilirliği mevzuatının ana ilkelerini oluşturmaktadır.
Gıda güvenilirliği mevzuatının uluslararası kararlara ve bilimsel sonuçlara dayalı olarak güncelliğinin sağlanması, gıdaların resmi kontrollerinin etkin bir şekilde yapıldığı sağlam bir sistemin tesisi Bakanlığımız öncelikli stratejileri arasında bulunmaktadır. Bu kapsamda oluşturulan kontrol sisteminde, tüketicilere güvenilir et arzının sağlanabilmesi için; insan ve hayvan sağlığını tehdit eden tehlikelerin tespiti ve önlenmesi konusunda veteriner hekimlere büyük görevler düşmektedir. Bu görev ve sorumlulukların önemine binaen, gıda güvenilirliği sisteminin temellerini oluşturan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu; kesimhanelerde kesim öncesi ve sonrası muayeneler ile et parçalama tesislerinde muayeneleri ve diğer resmî kontrolleri yapmak üzere resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekimlerin görevlendirilmesi şartını getirmektedir. 
5996 sayılı Kanun hükümlerinin detaylarını belirleyen ikincil mevzuat arasında yer alan Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik ise, bu görevleri yürütmek üzere görevlendirilecek veteriner hekimlerin görevlerini bilinçli ve etkin bir şekilde yapabilmeleri için belli konularda yeterli bilgiye sahip olmalarını ve gerektiğinde bu bilgiyi devam eden eğitim faaliyetleri ile temin etmelerini gerektirmektedir. Bu Yönetmelik ile belirlenen eğitim konuları, Avrupa Birliği mevzuatında resmi veteriner hekimlerin mesleki yeterlilikleri için aranan konular arasındadır.
Bakanlık olarak bu konuda ki görevimiz; Bakanlığımız kadrosunda bulunan ve resmi kontrolleri yürüten veteriner hekimlerin istenilen düzeyde bilgi ve beceri sahibi olmalarını sağlayarak, tüketicilere güvenilir et tedarikinde gerekli kontrollerin en üst düzeyde gerçekleştirilmesidir. 
Bu amaçlar doğrultusunda Bakanlığımızca, kesimhaneler ve et parçalama tesislerinde resmi kontrolleri yürütmek üzere görevlendirilen resmi veteriner hekimlere yönelik olarak 17 Şubat - 10 Nisan 2014 tarihleri arasında 6 grup halinde düzenlenen teorik eğitim ile yaklaşık 750 adet Bakanlığımız resmi veteriner hekiminin mesleki yeterlikleri arttırılmıştır. Söz konusu eğitim faaliyetlerinin bir parçası olarak teorik eğitimi almış olan bu veteriner hekimlerin inceleme, muayene, tetkik ve denetim becerilerinin arttırılması için 33 adet kırmızı et ve kanatlı kesimhanesinde uygulamalı eğitimler bu yılın Mayıs ayında başlayacaktır. 
Bakanlığımızın bundan sonraki hedefi, Bakanlık bünyesinde hayvansal gıdalara ilişkin resmi kontrolleri yürüten tüm veteriner hekimlerin bu eğitimleri almış olmalarını sağlamak ve bilgilerinin güncel kalması amacıyla gerektiğinde ihtiyaca yönelik eğitimler düzenlemektir. 

Eğitim sunumları

Eğ​itim 1

Eğitim 2

Eğitim 3

Eğitim 4​


''